V XORNADAS DE EDUCACIÓN SOCIAL E VIOLENCIA DE XÉNERO: FEMINISMOS E DEPORTE

Cita

O pasado 16 e 17 de decembro celebráronse en Oleiros as V Xornadas de Educación Social e Violencia de Xénero organizadas por Fiadeiras.

Unha das actividades que ven realizando Fiadeiras dende os seus inicios (2011) é a realización das xornadas “Educación social e violencia de xénero” que teñen como principal obxectivo sensibilizar e concienciar ao alumnado das diferentes facultades galegas de Ciencias da Educación, sobre a necesidade de establecer boas prácticas dende a educación social para a eliminación de tódalas formas de violencia contra as mulleres. 

O primeiro ano, 2011, organizáronse na Facultade de Ciencias da Educación na Universidade da Coruña baixo o lema I Xornadas de Educación social e Violencia de xénero: Boas prácticas para a súa erradicación”. O segundo ano trasladámonos á facultade de Ciencias da Educación do Campus de Ourense, baixo o lema II Xornadas de Educación e Violencia de Xénero. Sensibilizando”. No ano 2013, a nosa proposta foi organizar as III Xornadas na Facultade de Ciencias da Educación da Universidade de Santiago de Compostela, baixo o lema “III Xornadas de Educación Social e Violencia de xénero: Sexualidades desobedientes”. No ano 2015, realizáronse as “IV Xornadas de Educación Social e Violencia de xénero : olladas feministas para transformar a vida cotiá”.

Este ano decidimos trasladarnos á Facultade de Ciencias do Deporte e a Educación Física da Universidade da Coruña, contando ca colaboración do Grupo de Estudos de Xénero, actividade física e deporte da Universidade da Coruña (GEXAFD).

As Xornadas arrancaron o venres pola tarde cunha mesa inagural conformada por Cristina López – do GEXAFD da UDC – e Fiadeiras. En primeiro lugar, Cristina López falou sobre a importancia do deporte para o empoderamento das mulleres, amosando cómo dende os inicios do movemento sufraxista, o deporte estivera moi presente a través, principalmente, da bicicleta. Este elemento segue a estar presente como símbolo de mobilidade para as mulleres e ocupación do espazo público. Algúns exemplos amosados foron “Mujeres encima de la bicicleta” dende Chile (http://www.macleta.cl/), “Ovarian psycho bycicle brigada” (https://ovarianpsycos.com/) ou os exemplos dos Concellos de Arteixo e Allariz: http://www.arteixo.org/datos/cim/2015/bicicim.pdf e https://www.youtube.com/watch?v=hqNBd-9EMC0. Tamén se resaltou a figura dalgunhas mulleres que racharon as “regras do xogo” como Kathrine Switzer e que, afortunadamente o seguen facendo. Algúns exemplos danse no chamado “deporte rei”, o fútbol como “La Nuestra” en Arxentina (http://lanuestrafutbolfemenino.blogspot.com.es/2016/11/mi-juego-mi-revolucion.html) “Discover football” en Alemaña (http://www.discoverfootball.de/home/) e “Slum Soccer” na India (http://www.slumsoccer.org/). Outros deportes, minoritarios, ofrecen tamén moitas posibilidades de empoderamento como o skate (https://skateistan.org/) e o surf (http://wavesoffreedom.org/). Finalmente, a profesora López comentou algúns programas realizados que conectan directamente educación social coa práctica física como a “Escola de empoderamento para mulleres” de Getxo (http://www.getxo.eus/es/igualdad/programas) ou os realizados en Galiza como o programa “Creando o noso mapa” do Concello de Oleiros e a “Aula do Corpo”  levada a cabo no centro de Servizos Sociais de Labañou, na Coruña.

A continuación, o grupo de traballo en igualdade do Ceesg Fiadeiras, expuxo as posibles potencialidades do deporte como ferramenta de traballo da Educación Social e cómo debe ser o diálogo entre feminismo, deporte e educación social. Para comezar, expúxose unha breve diagnose das desigualdades na dispoñibilidade de tempo libre o cal inflúe directamente no tempo para a práctica deportiva. Así mesmo, valéndonos do “Estudo sobre actitudes e prácticas deportivas das mulleres españolas (1990-2005)” realizado polo Instituto de Muller, afonda máis nas cuestións referidas ás actividades físicas e deportivas practicadas por mulleres, tal como as prácticas deportivas maioritarias entre as mulleres, os motivos para a non realización de actividades físico –deportivas, o lugar de realización de actividades e as diferenzas entre nenos e nenas na realización de exercicio fóra da escola. Seguidamente, presentáronse unha serie de reflexións sobre o deporte e as mulleres tales como a sexualización das deportistas ou o tratamento informativo dos méritos deportivos das mesmas. E, para finalizar, propuxéronse unha serie de pautas que aproximen o deporte e á educación social a prol do empoderamento das mulleres.

Para finalizar a tarde, visionamos dúas pílulas – Terra e o Futuro – do documental “Contra os elementos”, producido por Esterobite e promovido pola Deputación da Coruña, e reflexionamos sobre o mesmo contando coa atleta Paula Mayobre e a profesora María José Mosquera González. O documental completo pode verse en http://www.contraoselementos.gal/.

A segunda xornada comezou coa ponencia da xornalista Noela Rey Méndez quen afondou sobre as diferenzas no tratamento xornalístico entre deportistas homes e mulleres, reparando especialmente no que acontece na prensa escrita; así como no xeito de narrar o feito deportivo en función de se é mérito dunha muller ou dun home. Para finalizar, ofrecéronse unha serie de chaves para reverter a situación de sexismo no xornalismo, as cales deberían ser asimiladas por xornalistas, deportistas e cargos de dirección tanto nos xornais como nas Federacións e clubes.

Para continuar coa mañá, presentáronse tres experiencias de boas prácticas nas que contamos con Manuela Vázquez para presentar a experiencia da Bugalliña, un xogo tradicional propio da provincia de Ourense, practicado só por mulleres e que, de non perpetuarse, corre o risco de perderse. As seguintes experiencias amosan dúas visións distintas de rachar con estereotipos de xénero dende o deporte: por unha banda, as “Brigantias roller derby”  (https://www.facebook.com/As.Brigantias.Roller.Derby/) que falaron sobre o roller derby, un deporte “sen pelotas por e para mulleres”. Por outra banda, presentouse a Liga Gallaecia (http://www.ligagallaecia.org/a-liga-gallaecia/) conformada por equipas de fútbol gaélico que apostan por practicalo de xeito mixto, posto que o fútbol gaélico, na súa modalidade para mulleres (ladies gaellic football) ten grandes diferenzas nas normas con respecto ao fútbol gaélico baseándose nunha suposta menor coordinación, destreza e forza das mulleres.

E despois dunha intensa mañá de falar e debater, non atopamos mellor forma de rematar as xornadas que desentumecer un pouco o corpo xogando na compaña de Xotramu (Xogos Tradicionais de Muimenta) que trouxeron diversos xogos tradicionais e do mundo.

 

 

 

EDUCAR EN/POLA/PARA A IGUALDADE

Educar en Igualdade

Coñecela, Aprendela, Interiorizala, Exercela e Practicala.

Fai unhas semanas, a poucos días do comezo do novo curso escolar, levantabámonos coa nova de que “A Xunta presenta un Plan para detectar de forma precoz a violencia machista e fomentar a coeducación no aula” (La Voz de Galicia, 8/9/2016). Este Plan contempla, 28 obxectivos e outras tantas medidas, entre elas, a medida 18 (M.18), a nova materia de libre configuración, Igualdade de xénero, que se impartirá este curso escolar en 1º e 2º da E.S.O., en 24 centros galegos e se pretende incluír en bacharelato en vindeiros cursos.

Outra das medidas, totalmente vinculada coa nosa profesión, a Educación Social, é a número 23 (M.23), “Elaborar un programa educativo con perspectiva de xénero que favoreza a participación do alumnado en intervencións sociocomunitarias”.coeduc

Partindo do coñecemento da realidade educativa dos centros de educación secundaria obrigatoria (ESO) e bacharelato, e como defensoras dun modelo de escola Coeducativa, nun principio, desde o Colexio profesional de Educadoras e Educadores sociais de Galicia (Ceesg), poderiamos considerar esta nova como un avance importante nun dobre sentido: cara a real incorporación da Educación Social nos centros educativos e cara a aposta por un sistema educativo feminista e diverso.

gafasvioletas4

Pero nada máis lonxe.Comencemos polo principio.

A nosa defensa pola Coeducación, vén avalada por catro importantes ideas, que nos aportan as claves para avanzar cara a un novo sistema educativo en igualdade. Son as seguintes:

1º.- A  Coeducación é un tema de cumprimento dos dereitos humanos.

2º.- A existencia dun marco lexislativo de obrigado cumprimento, que favorece medidas concretas en relación á coeducación.

3º.- A coeducación segue a ser un proxecto e non unha realidade no sistema educativo.

4º.- O papel protagonista da EDUCACIÓN SOCIAL nesta tarefa coeducativa. Ao considerar que a coeducación é unha proposta pedagóxica feminista, dinámica, flexible, inclusiva e integral; que considera a escola como un espazo e un tempo en que aprender a relacionarse en igualdade, sen poñer límites ás aprendizaxes de nenas e nenos. A coeducación ten en conta a diversidade do alumnado e das súas familias. A coeducación ten como finalidade favorecer unha cidadanía libre, corresponsable, democrática e comprometida contra calquera tipo de discriminación. A coeducación é susceptible de ser aplicada na educación regrada e non regrada.

Neste contexto, a realidade educativa amosa que; por un lado, existe un discurso máis igualitario, que xorden experiencias innovadoras e boas prácticas en materia de coeducación, igualdade e diversidade, máis, polo xeral, son actuacións esporádicas e non se aplican de forma integral ou sistemática. Segue a existir unha gran fenda entre as intencións e as accións. E o Plan que nos presenta a Xunta de Galicia, a poucos días de comezar o curso escolar é un exemplo claro disto último.

taozkkh

Segundo as diferentes investigacións nesta materia, dentro dos centros educativos existen numerosas dificultades á hora de traballar desde e para a coeducación. Entre elas cabe salientarmos a idea de que a igualdade xa está suficientemente tratada ou traballada nos centros, os estereotipos e as actitudes que presentan as e os profesionais ante o tema, os recortes nos recursos humanos e materiais; así como a escasa formación recibida nesta materia (xénero, igualdade, feminismos, sexualidades e diversidade sexual, coeducación, prevención da violencia machista, etc).

Por todo o comentado, desde o Ceesg entendemos que a posta en marcha do Plan de actuacións para a Igualdade nos centros educativos de Galicia 2016-2020 ten que recoller e atender aspectos que non se tiveron en conta no seu deseño e redacción, tales como que:

  • É preciso partir dunha diagnose previa onde se analicen as pautas sexistas que se están a desenvolver no centro educativo; polo que, intervir nas escolas dende a perspectiva de xénero supón a análise de diferentes e múltiples cuestións no seu marco, tendo en conta o seu efecto sobre as mulleres e os homes que forman parte desa comunidade educativa. O seu obxectivo principal é coñecer e interpretar as relacións de poder que se establecen.
  • A práctica coeducativa non debe limitarse á intervención puntual dun grupo de mestras ou mestres motivados pola educación en igualdade, compre entendela como unha intervención socioeducativa integral, de reflexión e acción, que implique a toda a comunidade educativa.
  • Con respecto ao espazo e aos tempos, debe superarse o marco da aula e abarcar os distintos niveis do centro, é dicir, intervir a nivel global, entendendo a escola como unidade funcional e organizativa.
  • Prestar atención e coidado á forma de transmitir coñecemento, expresar e/ou comunicar, a través do uso dunha linguaxe inclusiva e non machista.

Por todo isto, solicitamos:images

  • Unha diagnose, en profundidade, desde a perspectiva de xénero do sistema educativo galego.
  • Unha formación en igualdade de calidade destinada a toda a comunidade educativa.
  • A contratación de recursos humanos especializados en materia de igualdade dentro do sistema educativo, incorporando na escola, de forma continua, a figura das e dos educadoras e educadores sociais para levar a cabo este Plan de Igualdade.

A Educación Social debe ter presenza no medio escolar. A mellora da convivencia escolar, a eliminación das desigualdades sociais entre o alumnado, a educación en valores, e o fomento da coeducación son cometidos fundamentais das educadoras e educadores sociais no ámbito da educación regulada.

77013_299031183548549_1607496285_n

As Fiadeiras no Parlamento de Galicia

Son moitos os camiños que levamos percorridos nos últimos catro anos de andanza das Fiadeiras, e sobre todo o traballo e o esforzo que levamos facendo estes últimos meses para visibilizar a necesidade de incorporar os feminismos nas nosas vidas, na nosa profesión, a Educación Social.

Nun destes rueiros percorridos atopámonos no mes de marzo, concretamente o día 2, mesmo no Parlamento de Galicia, convidadas pola Comisión non permanente de estudo para a Igualdade e os Dereitos das Mulleres para aportar o noso punto de vista sobre as leis vixentes a nivel estatal e galego en materia de Violencia machista.

Aquí vos deixamos coa nosa intervención, así como co texto que remitimos posteriormente ao Parlamento.

Vídeo:

http://fiadeirasceesg.blogaliza.org/2016/05/17/as-fiadeiras-no-…mento-de-galicia/

Informe:

http://fiadeirasceesg.blogaliza.org/2016/05/17/as-fiadeiras-no-…mento-de-galicia/

 

 

 

 

 

Que pensades do libro MACHISMOS DE MICRO NADA? (actividade de feedback)

Aproveitando que xa moitas de vós tendes nas vosas mans a publicación MACHISMOS DE MICRO NADA, dende Fiadeiras pensamos que este pode ser un bo momento para que nos fagades chegar as vosas OPINIÓNS, ACHEGAS, CRÍTICAS, MELLORAS sobre o libro.

Gústavos a idea?

Entre outras moitas cuestións, gustaríanos que nos comentarades, por exemplo:

  • O que máis e o que menos vos gusta do libro. Textos ou fragmentos que vos suscitan maior reflexión, etc.
  • Se estades a usar a publicación nos vosos traballos como educadoras sociais ou se desempeñades outras profesións. Onde? Como?
  • Se pensades que podería ser interesante ter este recurso no voso Concello, biblioteca municipal, no voso traballo…Onde?

Podedes escribir as vosas achegas como comentario no propio blogue ou mandalas ao noso enderezo fiadeiras@gmail.com.

Moitas grazas pola vosa colaboración!!